Wysiedlenia wokół KL Auschwitz - nowa książka odsłania nieznane relacje

W Oświęcimiu pojawiła się praca, która przypomina o ludziach wypędzonych z ich domów i o skali działań niemieckiej administracji okupacyjnej. W publikacji historycy Centrum Badań Muzeum Auschwitz zbierają rozkazy, relacje i dotąd niepublikowane źródła, które ukazują, jak wyglądały fale wysiedleń w latach 1940–1942. To opowieść o utracie miejsc, pamięci i o konsekwencjach, które dociążyły przedwojenne społeczności.

• Jak wysiedlenia zmieniły Oświęcim i okolice
• Co wnosi publikacja Muzeum - źródła, świadectwa, nowe ustalenia

Jak wysiedlenia zmieniły Oświęcim i okolice

Nowa książka autorstwa Jacek Lachendro i Piotr Setkiewicz skupia się na polityce wysiedleń prowadzonej w związku z rozbudową obozu oraz planami germanizacyjnymi. Badacze analizują cele i mechanizmy wypędzeń oraz ich realny wpływ na tkankę społeczną regionu. W opracowaniu wykorzystano między innymi rozkazy komendantury KL Auschwitz oraz osobiste świadectwa osób, które doświadczyły wypędzenia i przesiedlenia.

W tekście pojawiają się relacje mieszkańców Oświęcimia i okolicznych miejscowości - m.in. Brzezinki, Babice, Broszkowice, Harmęż, Pławy, Rajsko, Bor, Bud, Klucznikowice, Monowice i Dwory - które opisują moment wywłaszczenia, akty przemocy i atmosferę strachu. Autorki i autorzy przywracają głos rodzinom, które często przez dziesięciolecia pozostawały poza głównym nurtem badań.

“Publikacja wypełnia tę lukę badawczą, rozwijając i uzupełniając dotychczasowe ustalenia”
— Jadwiga Pinderska-Lech, szefowa Wydawnictwa Muzeum

Co wnosi publikacja Muzeum - źródła, świadectwa, nowe ustalenia

Podstawą opracowania jest rozbudowany materiał archiwalny: dokumenty z Archiwum Państwowego w Katowicach, z Archiwum Muzeum Auschwitz oraz źródła wcześniej niewykorzystywane w badaniach. Autorzy prezentują też wspomnienia wysiedlonych, które pozwalają zrozumieć codzienne skutki przesiedleń i długofalowe zmiany struktury etnicznej oraz przestrzennej regionu. Szczególnie poruszające fragmenty dotyczą chwil wypędzenia i życia po przesiedleniu — utraty majątku, domów i punktów odniesienia.

“Publikacja stanowi istotny wkład w badania nad funkcjonowaniem niemieckiego aparatu okupacyjnego”
— Jadwiga Pinderska-Lech

Wydawnictwo ukazało się przy wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Książka “Groza wiała z każdego pustego domu… Wysiedlenia Polaków i Żydów z Oświęcimia oraz okolicznych miejscowości w latach 1940–1942” jest dostępna w księgarni Muzeum oraz w punktach sprzedaży na terenie Muzeum.

Dla mieszkańców publikacja to nie tylko zbiór dokumentów - to narzędzie do pracy nad pamięcią o wydarzeniach, które ukształtowały oblicze regionu. Tekst może posłużyć rodzinom poszukującym śladów przodków, nauczycielom planującym zajęcia historyczne oraz osobom zainteresowanym lokalnymi losami w okresie okupacji. Czytanie takich relacji przypomina też, jak ważne są archiwa i świadectwa przy odbudowie pamięci o zwykłych ludziach dotkniętych dramatem wysiedleń.

na podstawie: Starostwo Powiatowe w Oświęcimiu.