Samorząd ma swoje święto. To ludzie stoją za codziennością miasta

W urzędach, radach i sołectwach zwykle nie ma fajerwerków. Jest za to codzienna praca, od której zależy chodnik, szkoła, komunikacja i wszystkie te sprawy, które mieszkańcy zauważają dopiero wtedy, gdy coś zaczyna szwankować. Dzień Samorządu Terytorialnego przypomina o radnych, sołtysach, urzędnikach i członkach zarządów osiedli. W Oświęcimiu i wielu innych miejscach to dobry moment, by spojrzeć na samorząd nie jak na hasło, lecz jak na system, który trzyma w ryzach miejską codzienność.

• 27 maja wraca pamięć o wyborach, które zmieniły sposób rządzenia lokalnie
• Trzy szczeble administracji porządkują codzienne decyzje

27 maja wraca pamięć o wyborach, które zmieniły sposób rządzenia lokalnie

27 maja obchodzony jest Dzień Samorządu Terytorialnego. To data związana z pierwszymi demokratycznymi wyborami samorządowymi z 1990 roku, które otworzyły nowy rozdział w zarządzaniu sprawami najbliższymi mieszkańcom. Od tamtej chwili wiele decyzji zaczęło zapadać bliżej ludzi, a nie wyłącznie w centralnych gabinetach.

Święto zostało ustanowione uchwałą Sejmu w 2000 roku, przy okazji dziesięciolecia odrodzenia polskiego samorządu. Ten wybór nie był przypadkowy. Samorząd terytorialny należy do filarów ustroju państwa, a Konstytucja RP poświęca mu osobny rozdział. W uproszczeniu chodzi o jedną rzecz: sprawy publiczne mają trafiać tam, gdzie można je rozwiązywać najbliżej mieszkańców i ich potrzeb.

To także dzień podziękowań. Dla tych, którzy prowadzą lokalne sprawy, pilnują procedur, pracują nad budżetami, odpowiadają na skargi, organizują inwestycje i szukają rozwiązań, gdy pojawia się problem. W samorządzie rzadko widać wielkie gesty. Częściej widać konsekwencję.

Trzy szczeble administracji porządkują codzienne decyzje

Od 1 stycznia 1999 roku Polska funkcjonuje w trójstopniowym podziale administracyjnym. Zastąpił on wcześniejszy układ i uporządkował relacje między województwami, powiatami oraz gminami. To właśnie ten system rozdziela odpowiedzialność za zadania publiczne i wyznacza, kto zajmuje się czym w państwie.

Według stanu na 1 stycznia 2026 roku podział administracyjny obejmował:

• 16 województw,
• 314 powiatów i 66 miast na prawach powiatu,
• 2479 gmin, w tym 302 gminy miejskie, 724 miejsko-wiejskie i 1453 wiejskie.

Układ ten nie jest zamrożony raz na zawsze. Z biegiem lat pojawiały się korekty granic, nowe jednostki, a czasem także zmiany statusu niektórych gmin i miast. To pokazuje, że samorząd nie jest szkolnym schematem do zapamiętania, lecz żywym porządkiem, który musi nadążać za zmianami demograficznymi, gospodarczymi i organizacyjnymi.

Dla mieszkańców najważniejsze pozostaje jednak coś bardziej namacalnego. To właśnie w tych strukturach zapadają decyzje dotyczące transportu, szkół, dróg, planowania przestrzennego, opieki społecznej czy spraw osiedlowych. Za każdą z nich stoją konkretne osoby i odpowiedzialność, której nie da się odsunąć na margines.

na podstawie: Gmina Brzeszcze.