Ocalałych głos i światło pamięci - obchody w Miejscu Pamięci Auschwitz-Birkenau

W Miejscu Pamięci, w cieniu ruin komory gazowej i krematorium IV, zebrali się ci, którzy wciąż noszą pamięć w sobie - ocalali, przedstawiciele instytucji i goście z partnerskiego Dachau. W Oświęcimiu zabrzmiały świadectwa, modlitwy różnych wyznań i symboliczne przekazanie światła, które miało przypomnieć o konieczności pamiętania bez ciężaru. To była chwila, w której historia i teraźniejszość spotkały się twarzą w twarz.

• Wspólne wspomnienie w Miejscu Pamięci Auschwitz-Birkenau
• Głos historii - refleksje Muzeum Auschwitz i modlitwy różnych wyznań

Wspólne wspomnienie w Miejscu Pamięci Auschwitz-Birkenau

Główne uroczystości odbyły się w budynku określanym jako centralna sauna, tuż obok pozostałości komory gazowej i krematorium IV. Obecni byli m.in. przedstawiciele władz powiatowych - starosta Andrzej Skrzypiński i wicestarosta Teresa Jankowska - oraz delegacja z partnerskiego powiatu Dachau na czele z landratem Stefanem Löwlem i wicestarostą Marese Hoffmann. Transmisja pozwoliła słuchać wspomnień widzom zgromadzonym poza terenem Miejsca Pamięci.

W programie znalazły się nagrania z krótkimi refleksjami ocalałych oraz wystąpienia świadków historii. Zaprezentowano fragmenty zapisków Załmena Gradowskiego - więźnia Sonderkommando, który potajemnie utrwalał obraz Zagłady, i wstrząsające relacje ludzi, którym udało się przeżyć. Wśród osób mówiących do zgromadzonych był także Bernard Offen - jeden z ocalałych.

“Mam prawie 97 lat i jestem ocalałym z pięciu obozów, w tym także z tego.”
“Proszę Was dziś: niech pamięć nie będzie ciężarem.”

Głos historii - refleksje Muzeum Auschwitz i modlitwy różnych wyznań

W wystąpieniu poświęconym roli pamięci dyrektor Muzeum Auschwitz - dr Piotr M. A. Cywiński - podkreślił wagę doświadczenia jako drogowskazu w niepewnych czasach.

“Musimy więc polegać na doświadczeniu i jego bliźniaczce: Pamięci.”

Dalej zwracał uwagę, że wspomnienie ocalonych stanowi społeczny i indywidualny fundament - jest zarówno darem, jak i przestrogą. Po wystąpieniach odbyły się modlitwy przedstawicieli różnych wyznań - mówił m.in. rabin Tomer Rehovi, modlitwę poprowadził też biskup Roman Pindel, biskup Adrian Korczago oraz ihumen Aleksander.

Symboliczne znicze, zapalone światłem przekazanym przez ocalałych, złożono m.in.:

• przy pomniku upamiętniającym Ofiary obozu - Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Karol Nawrocki;
• przy pozostałościach tzw. bunkra II - Yossi Matias i Rowan Burnett w imieniu darczyńców Fundacji oraz firmy Google;
• przy ruinach komory gazowej i krematorium IV - minister kultury Marta Cienkowska, dyrektor Muzeum Auschwitz Piotr Cywiński i Marek Zając - sekretarz Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej.

W pokazanym materiale filmowym wystąpili także inni ocaleni - między innymi:

• Irene Weiss, Eva Szepesi, Lidia Maksymowicz, Janina Iwańska,
• Eva Umlauf, Barbara Wojnarowska-Gautier, Zdzisława Włodarczyk,
• Leon Weintraub, Bogdan Bartnikowski, Marian Turski.

Do momentu wyzwolenia na terenach obozu przebywało około 7 tys. więźniów. Według danych Muzeum Auschwitz, naziści zamordowali w obozie około 1,1 mln osób - przede wszystkim Żydów, a także Polaków, Romów, sowieckich jeńców i przedstawicieli innych narodowości. W 2005 r. ONZ ustanowiła 27 stycznia Międzynarodowym Dniem Pamięci o Ofiarach Holokaustu (dane - Muzeum Auschwitz).

Praktyczne spojrzenie mieszkańca - refleksja i ciąg dalszy pamięci W obliczu malejącej liczby bezpośrednich świadków każda taka uroczystość nabiera dodatkowego ciężaru - nie tylko emocjonalnego, ale i edukacyjnego. Relacje ocalałych oraz nagrania z ich wypowiedziami stają się coraz ważniejszym materiałem dla szkół, instytucji kultury i osób organizujących lokalne inicjatywy pamięci. Dla Oświęcimia to przypomnienie, że Miejsce Pamięci łączy obowiązek przechowywania świadectw z odpowiedzialnością za ich przekaz kolejnym pokoleniom - w muzealnych ekspozycjach, programach edukacyjnych i codziennych rozmowach o historii.

na podstawie: Powiat Oświęcimski.