Pamięć i artefakty - uroczystość przy byłej Karnej Kompanii Kobiet w Brzeszczach

W skupieniu, z zapalonymi zniczami i prostymi noszami z jutowych worków, ludzie spotkali się, by przypomnieć o tamtych dniach i o pomocy, która przyszła zaraz po wyzwoleniu. W Brzeszczach i w Oświęcimiu organizatorzy pokazali, że pamięć przybiera formę nie tylko słów, lecz też przedmiotów - puszek, skrzynek i lekarstw, które trafiły tu wraz z żołnierzami. Wokół historycznego budynku byłej Karnej Kompanii Kobiet zebrały się delegacje z kraju i z zagranicy, by oddać hołd ofiarom.

• Znicze i kwiaty przy byłej Karnej Kompanii Kobiet - scena pamięci
• Wystawy i przedmioty które mówią o pierwszych dniach po wyzwoleniu w Oświęcimiu

Znicze i kwiaty przy byłej Karnej Kompanii Kobiet - scena pamięci

Podczas uroczystości w Brzeszczach - Borze przedstawiciele samorządu i liczne delegacje złożyli kwiaty i zapalili znicze przy historycznym budynku byłej Karnej Kompanii Kobiet KL Auschwitz - Bor/Budy Frauen Strafkompanie. W imieniu gminy głos i symboliczne gesty złożył Burmistrz Radosław Szot wraz z radnymi. Uroczystość miała charakter refleksji i hołdu, odbyła się w ciszy i skupieniu.

W wydarzeniu wzięli udział przedstawiciele administracji krajowej i międzynarodowej oraz organizacji pamięci. Wśród delegacji byli między innymi:

• Agnieszka Molenda-Kopijasz - prezes Fundacji Pobliskie Miejsca Pamięci Auschwitz-Birkenau,
• Marcin Przewoźniak - w imieniu Wojewody Małopolskiego,
• Holger Mahnicke z małżonką Kirsten Mahnicke - Konsul Generalny Niemiec,
• Volodymir Kuzin - Wicekonsul Generalny Ukrainy,
• Theo Gardes - w imieniu Konsula Generalnego Francji,
• Jakub Przewoźnik - w imieniu Członków Zarządu Województwa Małopolskiego,
• przedstawiciele Gminy Oświęcim: Rafał Zieliński i Maciej Majerski,
• dr Michał Wenklar - Zastępca Dyrektora Oddziału IPN w Krakowie,
• Rafał Pióro - Wicedyrektor Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau,
• delegacja Wojskowego Centrum Rekrutacji w Oświęcimiu z kapitanem Grzegorzem Gawełkiem i kapral Natalią Hermą,
• reprezentanci organizacji i mieszkańców, w tym przewodniczący Samorządu Osiedlowego nr 5 Maciej Puzoń oraz dyrektor Ośrodka Kultury w Brzeszczach Maciej Zawadzki.

“Dzisiejsza uroczystość ma charakter szczególny. Jest wyrazem hołdu złożonego wszystkim ofiarom kompleksu Auschwitz i jego podobozów.”
— Agnieszka Molenda-Kopijasz, prezes Fundacji Pobliskie Miejsca Pamięci Auschwitz-Birkenau

Uczestnicy zakończyli część oficjalną zwiedzaniem wystaw zaaranżowanych w budynku kwaterowania więźniarek. Ekspozycje łączyły dokumentację miejsc pamięci z osobistymi artefaktami, które mówią o pierwszych dniach po wyzwoleniu.

Wystawy i przedmioty które mówią o pierwszych dniach po wyzwoleniu w Oświęcimiu

Fundacja Pobliskie Miejsca Pamięci Auschwitz-Birkenau zaprezentowała przedmioty pochodzące z przełomu 1944 i 1945 roku, które były w użyciu od 27 stycznia 1945 do jesieni 1945. Wśród eksponatów znalazły się:

• prowizoryczne nosze z jutowego worka i dwóch drewnianych drążków wykonane w okolicznych gospodarstwach,
• oryginalne metalowe puszki, skrzynki i kartony z amerykańskimi racjami żywnościowymi,
• lekarstwa i wyposażenie używane w polowych szpitalach.

Kurator wystawy i opiekun zbioru racji wojskowych to Gabriel Sanchez, który wspierał Fundację w przygotowaniu ekspozycji. Eksponaty ilustrują nie tylko logistykę pomocy - pochodzącą m.in. z programu Lend-Lease - lecz także pierwsze działania pomocowe organizowane przez miejscowych mieszkańców, PCK i żołnierzy 60. Armii Pierwszego Frontu Ukraińskiego: polowe kuchnie, szpitale i bieżąca opieka nad wyczerpanymi więźniami.

Wystawa przypomina, że pomoc po wyzwoleniu miała wiele twarzy - były to zarówno oficjalne konwoje z zaopatrzeniem, jak i spontaniczne gesty okolicznych ludzi. Materiały pochodzą ze zbiorów Fundacji, której statutowym celem jest ratowanie przedmiotów związanych z byłym niemieckim nazistowskim obozem koncentracyjnym i jego podobozami.

Dla mieszkańców i osób odwiedzających ekspozycja daje możliwość zobaczenia codziennych przedmiotów tamtych dni w realnej skali. To nie tylko dokument historyczny, lecz też materiał do rozmowy o tym, jak pamięć jest przekazywana dalej - przez przedmioty, miejsca i opowieści. Pokazane artefakty pomagają zrozumieć zarówno skalę cierpienia, jak i konkretne formy pomocy, które pozwoliły ocalałym przeżyć pierwsze miesiące po wyzwoleniu.

na podstawie: Gmina Brzeszcze.